Şiir Konuşuyor

304
Görüntüleme

“Ey insanlık ! Okuduğunuz / okuyacağınız ifadelerde geçen şair ve şiir, kutsal
kitabımızın Şuârâ suresinde yer alan, Yaradanın lütfuna mazhar olmuşlardır…”

ŞİİR VE GELENEK
Şiir camiasında bir geçmiş polemiğidir sürüp gidiyor. Geçmişe dayalı şiir yazmayanların bile kendini yetkili tayin ettiği veya geçmişten beslenme­diği halde ahkâm kesen kalemlerin olduğu da bir diğer bilinen durum­dur. Somut ve canlı bir yara olduğundan, Divan Edebiyatı / şiiriyle devam etmek istiyorum.
Divan Edebiyatı’nı reddetmek / dışlamak, maalesef devletin edebiyat eği­timi gündemine dahi girmiştir. Peki nedir Divan Edebiyatı’ndan insanları uzaklaştıran unsur? Şiirleri mi ? Peki bir insan, hele ki şair veya şiir sever şiirden nefret eder mi ? Evet, şiirden. Divan Edebiyatı’nın içindeki o saf aşka ulaşıldığını hâlâ rahatlıkla söyleyemiyoruz. Yûnus Emre’ye, hatta Mevlâna’ya kadar gitmiyorum. Peki bir insan geçmişini reddeder mi, gi­bi klasik (!) bir soru sorsam ne cevap verilirdi acaba ? Belki de hafif kü­çümseyici bir tebessüm… Aynı tebessümle ama başka bir açıdan yakla­şarak sormak istiyorum: İlkokula ilk yazıldığınız ânı, kız kardeşinizin doğ­duğu ilk günü hatırlar mısınız veya unuttunuz mu ? Yalnız tatlı anılar mı ? Ya çocukken ayağınıza takılıp da sizi düşüren evinizin sokağındaki ta­şı unutur musunuz ? Hatta bir yakınınızın elim bir kaza sonucu hayata veda etmesini ? Devam edebilirim. İşte bütün bunlar bir insanın, hele ki en duyarlı insan olan şairin hayatına yön veren köşe taşlarıdır. Şair, kale­mini kağıdıyla öpüştürürken, aklından bunları da geçirir / geçirmelidir. Aksi bir durumda, edebiyat zeminine çok cılız bir şiir inşa edilir ki, en ufak bir depremde yıkılmasına şaşılmamalıdır.
Bu noktadan hareketle, Divan Edebiyatı’nın anlaşılır olmadığı eleştirisine geçmek istiyorum. Nedir anlaşılır olmak ? Pekala, bireysel şiir diye adlan­dırılan günümüz şiirinin de, bu iddia ile muhatap olmasındaki ironi nedir sizce acaba; teğet geçiyorum. Liselerimizde görev yapan edebiyat öğret­menlerimiz, anlaşılmıyor denilen Divan Edebiyatı’nın failatün- failatün- fa- ilün kalıbını öğretmeye ayırdığı vakti, Divan şiirinden sadece bir şiiri an­latmaya ayırırsa, anlaşılmaz olan şiir anlaşılacak ve insanların, hatta ço­ğu şairin bile aklına gelmeyen derinliğe yelken açılacaktır. Harfe kadar inmesidir beni Divan şiirine çeken. Nedim’in :
“Leblerin mecruh olur dendan-ı sin-i buseden
La’lin öptürmek bu haletle muhâl olmuş sana”

beyitinin nazarında, bütün harf işçilerine atıftır ifadem. Nedim, “buse” kelimesinin Arapça yazılışındaki sin harfini dişe benzetmiştir; ve “senin dudağını öpmek imkansızdır; çünkü dudağın sin harfinden zarar görebi­lire getirmeye çalışmıştır amacını. Ama en çok bilinen ise, “elif” oldu­ğudur ki, Allah isminin ilk harfi oluşu buna sebep teşkil etmiştir.
Bir zaman bu ifadeler,öğretme biçimleri alay konusu olsa da, günü­müzde ilköğretim çağındaki öğrencilere kavratılmaya çalışılanın yine bu oluşu ilginçtir. A’nın çadır, B’nin gözlük, E’nin tarak, O’nun çember, C’nin nal, h’nin sandalye, S’nin ip, T’nin kazma, Y’nin sa­pan olması, bu zekanın zaferidir. Günümüz şiirinde de bu sevda alevlenmeye başlamıştır, bireysel şiirin özüne uygun olarak, “ay’na” ifadesi şu an aklıma gelendir. Yani, bir asır sonra, belki randevula­şarak, belki de kendiliğinden bir buluşmadır gerçekleşen… Bu nok­tada, Divan şiiriyle günümüz şiirinin aynı eleştiriye maruz kalması tesbitimi “den den”liyor, anlaşılmaz şiir tartışmasına, “hiçbir şiir tam manasıyla anlaşılmak istemez; anlaşılamaz da…” diyerek katılıyorum. Ay­nı zamanda, “şiir bir şey anlatmaz” diyen (amiyane bir yaklaşım ol­duğundan) amiyane bir ifadeyle saçma bulduğum görüşe, “Evet, şiir bir şey an­latmaz; çünkü çok şey anlatır” diyorum.
Anlaşılır olması noktasından devam etmem gerekirse, günümüz şiiri­ne de böyle bir müdahale gerekli midir? Öyle ya, -ne hikmettir bilin­mez- o da böylesi bir soruyla cevabını aramaktadır. Kanımca, farkın­da olmadan aslımıza rücû ediyoruz ve her şiirin mutlaka bir anlamı­nın olduğunu, hiçbir şiirin açıklandığı vakit şiir özelliğine sahip olama­yacağını, aruz ve heceyi öğrenip, Divan şiirini olduğu gibi okumanın tadının, gerçek şair olmaya atılacak en büyük adım sayılarak alınma­sı gerektiğini, ve söz sanatının had safhada olduğu vakit indirilen (teşbihte hata olmaz ukalalığı yaparsam) şiir tadındaki kutsal kitabı­mızda dahi, elif / lâm / mim, elif / lâm / ra ve daha bir çok, özünde ne anlatmak istediği hâlâ anlaşıl(a)mayan müteşâbih ayetlerin başın­daki sözlerin, bir mesaj olduğunu söylemek istiyorum. Anlaşılan, gün­lük hayatımızın aynası olan diğer ayetlerdir. Şifreyi çözmesini bilene her yol açıktır. (Şiir gibi bir kutsal kitabımız var dememdeki kasıt ta­mamen iyi niyetlidir. Cevap / şahit olarak, ayetler ve süreler arasında­ki sentaksı / aliterasyonu, -ince bir yorumla- baş harflerini birleştirdi­ğiniz vakit CAMİ olan Cebrail, Azrail, Mikail, İsrafil meleklerimizin isimlerindeki kafiyeyi, ve Hz.Kur’an-ı Kerim’in hem iç hem de dış şe­kil olarak kitap gibi oluşunu gösteriyorum. Kitap; harflerin ifadeye bürünen sarayı.. .Saray da O’nun sarayı tarifini yapan da…

Paylaş

Bu Sayının Diğer Yazıları

Ay Benimle Ağladı / Şükran Işık
Sûzinâk Şarkılarla Geçerken Boğazı Erguvan / Mustafa Oğuz
Şiir Konuşuyor / Emre Şimşek
İstiâre Zamanlar / Mehmet Yüzücü
Sen ve Sen / Recep Garip
Tümünü Göster