Poetika Deyince

Derslerini yürüyerek veren Aristoteles, günün bir bölümünde kendi öğrencilerine, bir başka bölümünde de halktan kişilere ders verirmiş. Diyalog biçiminde ve kolay anlaşılır bir dili olan halka verdiği dersleri el yazısı ile çoğaltılıp satılırmış. İşte “Poetika” bu şekilde meydana gelen metinlerden biri olup, sanat kuramını anlatan ilk eser. Aynı zamanda, Poetika, Aristoteles’in hocası Platon’un etkisinden kurtulmasının da bir simgesi. Şiiri, tüm edebiyat türlerini kapsayacak biçimde ele almış ve edebiyatın temelinde, olayları ve eylemleri “taklit etme” amacının yattığını söylemiş. Çünkü doğada var olan sesler müzikle, fiziksel dünya resim ve heykelle, yaşam ise trajedi ve komediyle taklit edilir. Ona göre; aksiyon, yer ve zaman bütünlüğü dramada çok önemlidir. O günden bugüne kadar yazılmış yüzlerce poetika örneği olduğunu da unutmamalı. Aristoteles’in Poetika’sındanbir alıntı: “Yalnız olan, kendi başına bırakılmalıdır.”

Orhan Okay, “poetika”kelimesini bizde ilk kullananın Necip Fazıl olduğunu söyler. Kavram ve muhteva olarak da poetikada öncü odur. Poetika’sını da şiiri bir teşrih masasına yatırmak için yazmıştır. Yani kendi şiiri bahis konusu değildir. Dolayısıyla yazarın, şairin edebî türler hakkındaki teorik fikirleri ile eseri, şiiri arasında tam bir uyum olması gerekmez, hatta çok defa yoktur da. Biri; aklının, mantığının, bilgisinin ürünüdür. Diğeri; duygularının, muhayyilesinin, dili kullanma gücünün… Her romancının roman teorisi olmadığı gibi, her şairin poetikasının olmadığını da unutmamak gerekir.Okay, uzun yılların birikimini “PoetikaDersleri”nde bir araya getirdi. Türk Edebiyatı’nda bu sahada yayımlanmış ilk eser. Ona göre, “Poetika, bugünkü kullanılışıyla bizzat şiir sanatı da değil, şiir sanatı üzerine teoriler demektir. Mesela, Abdülhak Hamid’in şiir sanatından bahsedilebilir, fakat onun bu manada bir poetikası yoktur.”

Paylaş

Bu Sayının Diğer Yazıları

Bir-İki Erzurum / Şeref Akbaba
Sonsuz Senfoni / Semra Saraç
Karaboyun Durağı / Ferhat Öksüz
Yazgı / Yavuz Ertürk
Ayna Geçitlerinde Bir Beyaz Karanfil / Güven Fatsa
Tümünü Göster