Dünden Bugüne Şarktan Garba Mevlâna

312
Görüntüleme

“Allah’a tekrar tekrar yemin ederim ki,
bu mânâ güneşi doğduğu yerden battığı yere kadar
bütün dünyayı kaplayacak ve bütün ülkelere gidecektir.
Hiçbir mahfil ve meclis olmayacak ki, orada Mesnevî okunmuş olmasın;
hatta o dereceye varacak ki, mabetlerde, zevk ve sefa yerlerinde okunacak,
bütün milletler bu sözlerle süslenecek ve onlardan faydalanacaklardır.”                                                                                                                                (Mevlâna)

Mevlâna; İslâmiyetin hakikatine vasıl olmuş; tefsir, hadis, kelâm gibi dinî ilimlere vâkıf; döneminin düşünce hayatına hâkim, âlim, mutasavvıf, şair ve mütefekkir bir Hak eridir. Tefekkürü; din, ilim, felsefe ve tasavvuf süzgecinden geçirmiş, iman ve sevgi potasında eritmiş, zaman ve mekânla aşınmayan sağlam bir düşünce sistemi haline getirmiştir. Onbinlerce beyitlik hikmet ve irfan hazinesi durumundaki eserlerinde, çoğu zaman kullandığı şiir üslûbuyla yaşadığı çağının manevî iradesini tasvir etmeye çalışmıştır. Bu sebeptendir ki Mevlâna, düşünceleri ve eserleriyle her zaman muhatabını adeta büyülemiş, mesajlarındaki tazelik, ifadelerindeki isabet üzerinden asırlar geçse de tesirini hiç yitirmemiştir. Tefekkür ilhamını mutlak manada Kuran ve Sünnetten alan Hz. Mevlâna, “bende benden bir şey bırakmadı” dediği aşkı da gerçek hürriyet olarak vurgulamış ve bu idrakle merkezinde “aşk” bulunan; muhitine dalgalar halinde aşkı yayan dünden bu güne şarktan garba şaşkın insanlığa umut ve huzur veren bir mürşit olmuş ve olmaya devam etmektedir.
Kendisini;
“Canım bedenimde oldukça Kuran’ın kuluyum,
Seçilmiş Muhammed’in yolunun toprağıyım.
Birisi sözlerimden, bundan başka bir söz naklederse,
O nakledenden de, o sözden de bezmişim ben.” diye tarif eden Mevlâna, ömrünü bu düsturlar çerçevesinde tamamlamış ve insanlığa miras bıraktığı eserlerinde de kendine has üslubuyla hep bu düsturları dillendirmiştir.

Günümüzde Mevlâna ismiyle beraber anıla gelen meşhur eseri Mesnevî, onlarca dile çevrilmiş ve Mevlâna’nın insanlığa miras bıraktığı rehber sözlerini dünyanın dört bir köşesine ulaştırmaktadır.
Biz burada Mesnevî’den seçilmiş her biri bir inci değerindeki Mevlâna’nın sözlerini Ay Vakti okuyucularıyla paylaşmak istiyoruz:
·   Kimde aşk endişesi yoksa o kanatsız kalmış bir kuş gibidir, vah ona! 1/0031
·   İste ama ölçülü iste; bir otun, bir dağı çekmeye kudreti yoktur. 1/0140
·   Dünya dağdır, bizim yaptıklarımız ses. Seslerin aksi, yine bizim semtimize gelir. 1/0215
·   İki çeşit arı da aynı yerden yer; fakat birinden bal olur, ötekinden zehir. 1/0268
·   Dünya hissi bu cihanın, din hissi ise göklerin merdivenidir. 1/0303
·   Öfke ve şehvet  insanı şaşı yapar, ruhu doğruluktan ayırır. 1/0333
·   Ümitsizlik diyarına gitme, (nice) ümitler var; karanlığa doğru gitme, (nice) güneşler var. 1/0724
·   Gönül, seni gönül ehlinin semtine çeker; cisim ise su ve toprağa hapsetmek ister. 1/0725
·   Ey kardeş, Bir olan Allah’a ve Muhammed (a.s.)’a yapış da ten Ebu Cehil’inden kurtul! 1/0782
·   Allah için ağlayan göz ne mübarektir! O’nun aşkıyla yanıp kavrulan yürek ne mukaddestir! 1/0818
·   Her ağlamanın sonu gülmektir. Sonunu gören adam mübarek bir kuldur. 1/0819
·   Akarsu nerdeyse orası yeşerir; nerde gözyaşı dökülürse oraya rahmet iner. 1/0820
·   Tevekkül insana rehberdir, ama sebebe sarılmak da Peygamber’in sünnetidir. 1/0912
·   Bu dünya zindandır, biz de zindandaki mahpuslarız. Zindanı del, kendini kurtar. 1/0982
·   Dünya nedir? Allah’tan gafil olmaktır. Kumaş, para, ölçüp tartarak ticaret etmek ve kadın, dünya değildir. 1/0983
·   Düşman nefsin her ne kadar dostça söyler, taneden, yemden bahsederse de sen onu tuzak bil! 1/1192
·   Ey başkasının yüzünde kötü bir ben gören! Gördüğün, kendi beninin aksidir; ondan nefret etme! 1/1327
·   Ok gibi doğru ol da yaydan kurtul! Çünkü her doğru okun yaydan fırlayacağına şüphe yok. 1/1385
·   Kuran’ın hükümlerini tutar, kıssalarından hisse alırsan can kuşuna ten kafesi dar gelir. 1/1540
·   Nuru ve kemâli artıran lokma, helâl kazançtan elde edilen lokmadır. 1/1642
·   Ağızdan bir kere çıkan söz, yaydan fırlayan ok gibidir; o ok, gittiği yerden dönmez. 1/1658–9
·   Susuzlar âlemde su ararlar, fakat su da cihanda susuzları arar durur. 1/1740
·   Baharların tesiriyle taş yeşerir mi? Toprak ol ki renk renk çiçekler bitiresin. 1/1911
·   Allah uğruna ekmek verirsen sana ekmek verirler; Allah uğruna can verirsen sana da can bağışlarlar. 1/2236
·   Doğan, rızkını padişahın elinden umduğu için bütün pis şeylerden ümidini kesmiştir. 1/2294
·   Din ehlini kin ehlinden ayırt et; Hak’la oturanı ara, onunla otur! 1/3719
·   Topraktan aşağı mısın ki? Toprak bile sevgiliyi bulunca bir baharda yüz binlerce çiçeğe kavuşur. 2/0033
·   Ben, bu çalışıp çabalama dünyasında iyi huydan daha güzel bir ehliyet görmedim. 2/0810
·   Güzel ve iyi suret, bil ki kötü huyla beraber olunca bir kalp akçe bile etmez! 2/1018
·   Yarın yaparım deme; nice yarınlar geçti. Ekin zamanı tamamıyla geçmesin, uyanık ol! 2/1269
·   Âlicenaplık, şehvetleri, lezzetleri terk etmedir. Şehvet yüzünden düşen kalkmamıştır. 2/1272
·   Kuş bile ancak kendi cinsinden olan kuşlarla uçar. Kendi cinsinden olmayanla sohbet etmek âdeta mezara girmektir. 2/2102
·   Ticarette olgunlaşmamışsan, yalnız başına dükkân açma; yoğrulup ustalaşıncaya kadar birinin emri altına gir! 2/3455
·   Tane arayana  tane tuzaktır. Fakat Süleyman arayan hem Süleyman’ı bulur, hem taneyi elde eder. 2/3705
·    “Allah” adı temizdir; temizlik geldi mi pislik, pılını pırtısını toplayıp gider. 3/0186
·   Kimin gönlü illetlerden arınmışsa onun duası, ululuk sahibi Allah’a kadar varır, makbul olur. 3/2305
·   Dünya sana da vefa etmez, seni de terk edip gider; ona gönül verme. O senden vazgeçmeden, sen ondan vazgeçmeye çalış! 3/3699
·   Kötülükte bulundun mu kork, emin olma; çünkü yaptığın kötülük bir tohumdur, Allah, onu mutlaka bitirir! 4/0165
·   Kime öğüt miski fayda vermezse muhakkak o, kötü kokulara alışmıştır. 4/0295
·   Böbürlenerek başlar kıran kişiye ne Allah’ın merhameti nasip olur, ne halkın! 4/1850
·   İmana mensup akıl, âdil bir bekçiye benzer; gönül şehrinin koruyucusudur, hâkimidir o. 4/1986
·   Padişahların paraları değişir durur. Fakat Muhammed (a.s.)’ın parası, kıyâmete kadar sürer gider! 4/2873
·   Ululuk, Yüce Hakk’ın elbisesidir. Kim onu giymeye kalkışırsa vebale girer. 5/0533
·   Şükretmeyenden güzellik de kaybolur, hüner de, sanat da. 5/0997
·   Adalet nedir? Ağaçlara su vermek. Zulüm nedir? Dikeni sulamak. 5/1089
·   Zenginliği Allah’tan dile; defineden, hazineden, maldan, mülkten değil… Yardımı O’ndan iste, amcadan dayıdan değil… 5/1497
·   Peygamber, kanaate hazine demiştir. Gizli hazineyi herkes elde edebilir mi? 5/2395
·   Kanaatten hiç kimse ölmemiş; hırsla da hiç kimse padişah olmamıştır. 5/2398
·   Hırs, insanı kör eder, ahmak yapar, bilgisiz bir hale sokar; ölümü de kolaylaştırır. 5/2823
·   Öfkeyi, şehveti, hırsı terk etmek erliktir. Bu peygamberlik damarıdır. 5/4026
·   Mâna denizine susamışsan Mesnevî adasından o denize bir kanal aç. 6/0067
·   İnsanın elde ettiği şey, kârsa çalışıp çabalamasından ileri gelmiştir, zararsa çalışmamasından… 6/0403
·   Takdir haktır; ama kulun çalışması da hak. Kendine gel de koca Şeytan gibi kör olma! 6/0407
·   Sen dost ol da sayısız dost gör; fakat dost olmazsan dostsuz, yardımsız kala kalırsın. 6/0498
·   Tatlı sözlü cahil dostun sözlerine pek kapılma! O sözler, eskimiş, yıllanmış zehre benzer. 6/1431
·   Kardeş, duadan ayrılma! Kabul edilmiş, edilmemiş, bununla bir işin yok senin? 6/2344
·   Belâyı def etmenin çaresi, sitem etmek değildir. Bunun çaresi bağıştır, aftır, cömertliktir. 6/2590
·   Güzel huy peşinde yürü, iyi huyla düş kalk. Gül yağına bak, nasıl gülün huyunu almış. 6/3007
·   Anneye şükretmemek Allah’a şükretmemektir. Onun hakkı, şüphe yok ki Allah hakkı demektir. 6/3255
·   Nimet ve ihsanlarına karşılık Allah’a şükret, fakat sana ihsan eden kişiye de şükret, onun adını da an! 6/3256
·   Mal, sadakayla katiyen azalmaz. Hayırlarda bulunmak malı yok etmez, kaybolmaktan kurtarır. 6/3573
·   Kendine yapılmasını istediğin şeyi âleme yap, ister eziyet olsun, ister zarar. 6/4528
·   Topraktan biten güller, mahvolur gider. Gönülden biten güller ise kalıcıdır ve ne hoştur! 6/4650

Paylaş

Bu Sayının Diğer Yazıları

Buradan Bakınca Gazze / Nurettin Durman
Zulmü Alkışlayamam / Mehmet Akif Ersoy
“Kalk Ayağa” Desem Filistin… / Naz
Yaşamak İçin Öldürmeyeceksin / Şeref Akbaba
Dünden Bugüne Şarktan Garba Mevlâna / Sezai Küçük
Tümünü Göster